Strategisch informatiemanagement in de jeugdzorg(regio)

blog

Uitdaging

Jeugdzorg staat onder grote druk. De opgaven zijn complex, de middelen schaars, de kostengroei lijkt onbeheersbaar en het speelveld is versnipperd. De Hervormingsagenda Jeugd vraagt om het leren en veranderen te monitoren en het effect van beleidskeuzes inzichtelijk te maken. Met de Wet beschikbaarheid jeugdzorg komt daar de verplichting tot speciale regionale inkoop, bovenregionale samenwerking en zicht op wachttijden bij.

Kortom, heldere sturingsinformatie is gewenst: inzicht in wat werkt, waar zitten de knelpunten en hoe ontstaan die, en hoe pakken beleidskeuzes uit voor kinderen en gezinnen? Gemeenten, jeugdhulpaanbieders, onderwijs: iedereen beschikt over waardevolle data, maar zelden vormt die informatie één samenhangend geheel. Data zijn bovendien ook deels lokaal, deels regionaal en soms landelijk beschikbaar. De wet verbetering beschikbaarheid jeugdzorg maakt het daarbij nog ingewikkelder, omdat daar nog een extra versnippering lokaal/regionaal op de loer ligt. Hierdoor worden thema’s zoals domeinoverstijgend samenwerken en inzicht in de keten (bijv. op- en afbouwen van zorg) steeds ingewikkelder. Daarnaast verschillen definities en ontvangen professionals soms informatie zonder de juiste context. Dat maakt het moeilijk om te komen tot een antwoord op de vraag wat helpt en wat je vanaf morgen anders zou kunnen doen.

De geschetste uitdaging vraagt om meer dan losse dashboards of incidentele analyses. Het vraagt om regie, samenhang en iemand die inhoud, techniek en strategie weet te verbinden. Niet een beschrijving over de situatie van gisteren, die inmiddels al verouderd is. Het vraagt informatie rondom de beweging en verandering die gaande is, waar gaat het goed, wat is de samenhang tussen ontwikkelingen en welke neveneffectentreden op. Er is iemand nodig die de mensgerichte verandering achter informatiebehoeften helpt te maken, iemand die de rol heeft van informatiemanager.

Het verschil maken

De informatiemanager is het oliemannetje (M/V/X) van de regio. Iemand die soepel schakelt tussen de wereld van de data en de wereld van beleid en bestuur. Die net zo makkelijk in de data duikt als aan tafel zit met directeuren, programmamanagers en contractbeheerders. Door informatiebehoeften op te halen achter beleidsopgaven, helpt deze rol om doelen concreet en meetbaar te maken.

De echte meerwaarde zit in het verbinden: het samenbrengen van gemeenten en aanbieders van zorg rondom gezamenlijke afspraken over data, standaarden en definities. Daardoor worden gegevens over bijvoorbeeld wacht- en procestijden en over vraag en aanbod vergelijkbaar, betrouwbaar en bruikbaar. Zo ontstaat inzicht in trends en patronen binnen het jeugdhulplandschap en kunnen beleidsmakers beter onderbouwde keuzes maken. Niet op basis van aannames, maar op basis van feiten mét handelingsperspectief.

Aan de slag

In de praktijk betekent dit dat de informatiemanager regie voert op regionale informatievoorziening, gegevensuitwisseling en informatiegebruik. Te beginnen bij het in beeld brengen van de informatiebehoefte samen met iedereen die in de keten werkt. En op grond daarvan het in kaart brengen van beschikbare bronnen, lokaal en regionaal. Maar ook bijvoorbeeld de kansen van cijfers vanuit CBS en andere landelijke (gratis beschikbare) bronnen monitoren. Er zit een hele wereld voor het zomaar koppelen van bronnen: de wereld van het goed gebruiken van bestaande bronnen is vaak nog niet voldoende en hierbij ondersteunt de informatiemanager dan ook.

Daarnaast vervult de informatiemanager een sleutelrol in privacy en governance. Door samen met partners afspraken te maken over de bescherming van persoonsgegevens, beveiliging en juridische kaders, ontstaat ruimte om verantwoord data te delen. Tegelijkertijd denkt de informatiemanager actief mee in rapportages en analyses voor bestuurders, beleidsmedewerkers en bijvoorbeeld contractbeheerders, waarbij complexe informatie wordt vertaald naar heldere inzichten.

Eerste resultaten

De eerste effecten van deze rol zijn vaak snel zichtbaar. Beleid, uitvoering en management gaan met elkaar in gesprek over de gewenste informatiebehoefte. Dit leidt ertoe dat beleidsmedewerkers beter zicht krijgen op de effectiviteit van maatregelen en eerder kunnen bijsturen. Bestuurders beschikken over consistente sturingsinformatie en zien samenhang tussen beleidsterreinen zoals onderwijs en zorg.

Ook in de keten verandert iets: partijen gaan elkaar gemakkelijker vinden, spreken dezelfde taal en ontwikkelen vertrouwen in elkaars data. De regio gaat steeds meer leren en veranderen, omdat data niet langer alleen verantwoordingsinformatie zijn, maar een hulpmiddel om samen te verbeteren.

Blijven leren en ontwikkelen

De rol van informatiemanager in het sociaal domein is nooit ‘af’. Wetgeving verandert, databronnen ontwikkelen zich en beleidsopgaven verschuiven. Daarom vraagt deze functie om nieuwsgierigheid, doorzettingsvermogen en het vermogen om continu te leren.
Juist door die lerende houding blijft de informatiemanager van waarde: als verbinder, aanjager en strategische partner die de regio stap voor stap helpt groeien naar datagedreven, samenhangend en toekomstbestendig jeugdbeleid.

Geschreven door Auke Mollema

Benieuwd wat dat oliemannetje specifiek in uw jeugdregio kan betekenen? Wilt u ook aan de slag met die rol van Informatiemanager?

Neem contact op